Nieuws

De Ene Ring moet in Nederland blijven

/ Yv
Beeld: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

In 1997 vond Pieter de Jong met zijn metaaldetector deze unieke ring. De ring is van goud, weegt slechts acht gram en heeft en een unieke decoratie. We zien in vier cirkels, naast elkaar geplaatst in een soort klaver-(of kruis-)vorm vier geabstraheerde hoofden. In het midden zien we nog een moeilijk te ontwaren figuur. Aangenomen wordt dat het hier de vier evangelisten worden afgebeeld met in het midden het Lam Gods. De ring wordt gedateerd in de negende of tiende eeuw, toen de Nederlanden net gekerstend waren.

Zeer belangrijk detail: de ring wordt officieus vergeleken met de Ene Ring, who rules them all…

Dan begrijpen we natuurlijk al helemaal waarom deze ring niet uit het oog kan worden verloren en in mogelijk onbekende handen verdwijnt. Nog afgezien van dat het een uniek voorwerp is dat als een voorwerp van nationaal belang kan worden beschouwd.

Eppo Bruin, minister van cultuur, denkt hier in ieder geval hetzelfde over. Hij heeft op grond van de Erfgoedwet beslist dat de ring beschermd cultuurgoed is. Daarom mag de eigenaar niet doorgaan met diens plan om de ring te verkopen in het buitenland. De ring werd al sinds 2022 tentoongesteld in Burgum als beschermd voorwerp.

Kopers hebben nu zes weken de tijd om de ring te kopen en in Nederland te houden. Als dat niet lukt, dan kan de staat zelf een bod doen zodat het deel kan uitmaken van de nationale collectie.

Bron: https://www.theartnewspaper.com/2025/03/07/dutch-culture-minister-blocks-sale-medieval-gold-ring-on-grounds-it-is-national-treasure

Ai-da en de Revolutie van AI-Kunst

/ Yv

Ai-da maakte een schilderij, dat verkocht is voor een miljoen. Niet superbijzonder, toch (afgezien van dat een miljoen voor een kunstwerk natuurlijk erg lekker is op de bankrekening)? Een klein detail: Ai-da is een AI robot, die zelf door middel van bepaalde programmering nieuwe kunstwerken kan maken.

De voorspelling was dat het werk van Ai-da voor ruim een ton verkocht zou worden, maar men heeft er dus nog meer voor over. Blijkbaar zien mensen dit als kunst, of zijn ze in ieder geval onder de indruk van het kunnen van deze robot. Of is het weer een nieuwe technische gimmick voor mensen met veel geld?

Dat laatste kan misschien zo zijn, maar AI heeft wel degelijk een grote invloed in alle lage van de kunstsector. Deze technische ontwikkeling nam een grote stap vooruit met de nieuwe toepassingen van generatieve AI die sinds enkele jaren op grote schaal worden ingezet. Door via de inmiddels vele beschikbare websites een prompt in te voeren kan iedereen zelf de prachtigste afbeeldingen maken.  Hier komt geen (digitale) kwast of camera aan te pas. Dit heeft voor veel onrust en discissue gezorgd. Kun je met AI gemaakte kunst wel kunst noemen? Wat voor gevolgen heeft het voor de sector?

Nu wordt er weer een volgende stap gezet. Voor online generatieve AI is (in principe) nog een mens nodig die prompts invoert. Deze robot maakt echter zelf werken, zonder eerst input van een mens nodig te hebben. Met behulp van een algoritme, bionische armen en camera’s in de ogen kan de robot zelf schilderijen maken, waarbij ironisch genoeg dan wel weer traditionele middelen als penseel op doek worden gebruikt.

Vooralsnog lijkt het erop dat AI-kunst gewoon een van de vele nieuwe manieren is om kunst te maken. Maar laten we dat zo houden en niet door een passieve of te optimistische houding de regie over AI kwijtraken. Het komt nu al te vaak voor dat een afbeelding AI (oftewel: fake) blijkt te zijn terwijl dit voor lang niet iedereen duidelijk is.

Wereldwijd wordt er momenteel een inhaalslag gemaakt wat betreft regulering rondom AI. Naast mijn werk in de culturele sector werk ik samen met mijn collega-juristen van BG.legal om deze juridische vraagstukken in kaart te brengen. Vanuit mijn achtergrond focus ik me op interessante vragen als: kan er eigenlijk wel auteursrecht op met AI gemaakte afbeeldingen rusten? Wil je meer weten? Bezoek de website van BG.legal.

Zeldzame Pictische ring gevonden in Schotland

/ Yv

Ik heb mijn Bachelor-scriptie jaren geleden geschreven over Pictische symboliek, dus nieuwe vondsten van dit volk hebben altijd mijn aandacht. De Picten waren een volk dat in de Oudheid en vroege Middeleeuwen woonden in wat nu Schotland is (Schotland is genoemd naar de Scoten, een Iers volk dat zich daar in de vroege Middeleeuwen vestigde en de Picten zo goed als verjoeg). De vondst betreft een ring met ruitvormige versiering en (waarschijnlijk) rood glas of granaat in het midden. Het voorwerp werd gevonden door een amateur-archeoloog die meehielp aan de opgraving van een 19e-eeuwse constructie door de Universiteit van Aberdeen. De vondst was een complete verrassing. Men wist wel dat de plek zelf terug te leiden is tot de Pictische periode, maar had altijd aangenomen dat daar geen tastbare sporen meer van waren vanwege de vele latere bouwwerkzaamheden op deze plek. De ring is om verschillende reden bijzonder. Om te beginnen zijn er weinig Pictische ringen bekend. Daarnaast werden de ring die bekend zijn altijd gevonden als onderdeel van een grotere vondst, terwijl deze ring zonder enige andere context, als los voorwerp gevonden is. Dit roept veel vragen op, die de komende tijd verder onderzocht zullen worden.

Lees hier meer over de vondst: ‘Remarkable’ Pictish ring discovered at Moray fort after more than 1000 years in the ground | News | The University of Aberdeen (abdn.ac.uk)