Hoe een Karolingische vaas Perzisch werd

Van een prachtige vaas met zilveren deksel werd lang aangenomen dat deze Karolingisch was (uit de tijd van Karel de Grote) vanwege de vorm. Men vermoedde echter dat de afkomst wel eens elders zou kunnen zijn. Verder onderzoek heeft nu uitgewezen dat de vaas uit Perzië ten tijde van de  Sassanidische periode komt, grofweg het gebied van Iran van voor de islamitische veroveringen. Vanuit het Perzische gebied legde het duizenden kilometers af om te eindigen tussen voorwerpen in een heuse Vikingschat. Het betreft de Galloway Hoard, een grote schat die in 2014 in Dumfries en Galloway, Schotland, werd gevonden. Doordat de pot in kwetsbaar zijde was gewikkeld en doordat het koperen materiaal in de pot was gaan oxideren waardoor er een verdigris-laag ontstond, was de decoratie op de pot moeilijk te zien. Door nieuwe technieken was het mogelijk om de iconografie tevoorschijn te halen: een vuuraltaar omgeven door tijgers en andere roofdieren. Boven het altaar is een kroon weergegeven, een symbool van de Perzische keizer. Ook uit materiaalonderzoek bleek dat de pot niet in Europa gemaakt kon zijn: het betreft een allooi van zilver en relatief zuiver koper, dat kenmerkend is voor de Sassanidische metaalkunst. Daarnaast wijst onderzoek naar isotopen in het zilver uit dat  het ertsl uit het gebied van het huidige Iran afkomstig moet zijn. De pot zal in het najaar in een expositie in het British Museum in Londen te zien zijn.

Wil je meer leren over de Galloway Hoard? Vandaag, 11 september, vind er een gratis online event plaats van National Museum Scotland waarin deze schat centraal staat: https://my.nms.ac.uk/0/14686

Zeer oud voorbeeld van het gebruik van de kleur purper

De meest luxueuze kleurstof, purper, zou in de oudheid nog meer waard zijn geweest dan goud. De kleur was bijvoorbeeld in het Romeinse Rijk vooral voorbehouden aan de elite. Het kan worden verkregen uit bepaalde vrouwelijke schildluizen van de Coccaidae-familie. Van deze luizen moeten er zeer veel verzameld worden, wat een langdurige klus is. De eenmaal verkregen kleurstof is zeer kleurvast en ook prachtig om te zien. Deze elementen droegen al vroeg bij aan de kostbaarheid van purper. Dankzij nieuwe analytische en technische methodes kunnen we steeds meer te weten komen over verfstoffen, de manier waarop ze gemaakt werden en hoe ze werden gebruikt. Zo kon er met de nieuwe technieken in de woestijn van Judea, ten westen van de Dode Zee, op kleine textielfragmenten een unieke versie van het purper wordt gevonden. De analyse wees uit dat specifiek de verfstof van Kermes Vermilio was gebruikt. Uit koolstofdatering blijkt dat het textiel uit de Midden-Bronstijd (1954 – 1767 v.C.) komt. Samen met andere vondsten op de zelfde plek, lijkt het textiel te wijzen op tijdelijk verblijf in verband met vluchten en/of rituele activiteiten . Door deze nieuwe vondst is er een zeer oud hoofdstuk bijgekomen in het geschiedenis van de kleur purper.

Meer informatie: Early evidence of an archaeological dyed textile using scale-insects: The Cave of Skulls, Israel – ScienceDirect